">

Wizyty domowe lekarza pediatry (Lublin i okolice), teleporady (cała Polska). Blog o zdrowiu

dr n.med. Marzena Kostuch

Tel. +48 505 129 655

© 2017 created with webwavecms.com

Urodzeniowa masa ciała 

 

Urodzeniowa masa ciała – wynika z pomiaru masy ciała noworodka uzyskanego po urodzeniu, przed fizjologicznym spadkiem tej masy. Ocena masy ciała jest elementem oceny stanu noworodka po urodzeniu. U noworodków urodzonych o czasie, czyli między 37. a 42. tygodniem ciąży, wynosi ona przeciętnie od 3,3 do 3,6 kg.

 

Podział noworodków według masy urodzeniowej

 

  • Noworodek hipertroficzny, z makrosomią czyli za duży względem wieku ciążowego (ang. large for gestational age, LGA) – masa ciała powyżej 90. centyla dla wieku płodowego lub powyżej:

    • 4000 g (makrosomia 1. stopnia),

    • 4500 g (makrosomia 2. stopnia),

    •  5000 g (makrosomia 3. stopnia).

  • Noworodek eutroficzny, odpowiedni do danego wieku płodowego (ang. apropriate for gestational age, AGA) – masa ciała między 10. a 90. centylem dla wieku płodowego lub między 2,5 a 4,0 kg w przypadku noworodka donoszonego 

  • Noworodek hipotroficzny, za mały względem wieku płodowego  – za hipotrofię płodu uznaje się przewidywaną masę ciała poniżej 10 centyla, a ciężkie ograniczenie wzrastania – poniżej 3 centyla dla danego wieku ciążowego. Wobec małej masy urodzeniowej stosuje się kryterium 2500 g, co odpowiada 10 centylowi w 37 tygodniu ciąży. W tej grupie noworodków znajdują się

    • noworodki  zdrowe, konstytucjonalnie małe noworodki, których masa i długość ciała są uwarunkowane genetycznie, zwane noworodkami zbyt małymi w stosunku do wieku płodowego (SGA, small to gestational age), 

    • noworodki, które z przyczyn patologicznych nie wykorzystały swojego potencjału wzrastania i w przypadku których można mówić o wewnątrzmacicznym zahamowaniu wzrastania płodu (IUGR, intrauterine growth restriction).

       W grupie nowordków SGA w odróżnieniu od noworodków z grupy IUGR nie obserwuje się zwiększonego ryzyka  nieprawidłowości wynikających z IUGR.

  • Noworodek przedwcześnie urodzony:

    • noworodek o małej masie urodzeniowej (ang. low birth weight, LBW) – masa ciała poniżej 2,5 kg, ale powyżej 1,5 kg

    • noworodek o bardzo małej masie urodzeniowej (ang. very low birth weight, VLBW) – masa ciała poniżej 1,5 kg, ale powyżej 1,0 kg

    • noworodek o ekstremalnie małej masie urodzeniowej (ang. extremely low birth weight, ELBW) – masa ciała poniżej 1,0 kg, ale powyżej 0,75 kg

    • noworodek o niewiarygodnie małej masie urodzeniowej (ang. incredibly low birth weight, ILBW) – masa ciała poniżej 0,75 kg

 

Hipotrofia wewnątrzmaciczna częstość i konsekwencje zdrowotne

 

  • Problem hipotrofii wewnątrzmacicznej dotyczy 3–10% noworodków w krajach rozwijających się.

  • Około 10% umierlności wewnątrzmaciznej dotyczy płodów z IUGR.

  • Również ryzyko śmierci okołoporodowej jest większe dla noworodków z IUGR. Noworodek z IUGR ma dwukrotnie większe ryzyko śmierci okołoporodowej niż noworodek z prawidłową masą ciała. 

  • Noworodki z IUGR mają większe ryzyko występowania schorzeń w życiu dorosłym takich, jak zespół metaboliczny (otyłość, cukrzyca, nadciśnienie), choroba niedokrwienna serca, depresja. 

 

Czynniki (główne) ryzyka rozwoju IUGR u płodu

 

1. Czynniki matczyne

 

  • Wiek matki > 40 lat

  • Masa ciała matki przedciążowa niska

  • Wzrost matki niski

  • Mały przyrost masy ciała w ciąży

  • Matka urodzona jako SGA

  • Palenie paierosów powyżj 11 dziennie

  • Narkomania

  • Intensywnie codzienne uprawianie ćwiczeń fizycznych

  • Urodzenie dziecka z SGA  w wywiadzie

  • Zgon wewnątrzmaciczny w wywiadzie

  • Ciężkie nadciśnienie tętnicze

  • Stan przedrzucawkowy

  • Choroby autoimmuniologiczne jak toczeń rumieniowy układowy, zespół antyfosfolipidowy

  • Cukrzyca ze zmianami naczyniowymi

  • Upośledzenie funkcji nerek

  • Nadużywanie alkoholu

 

2. Czynniki płodowe

  • Trisomie 13,18 i 21
  • Zespół Turnera
  • Inne zaburzenia chromosomowe

 

3. Czynniki łożysowe

  • Łożysko przodujące
  • Błoniasty przyczep pępowiny
  • Zaburzenia w tworzeniu naczyń łożyskowych
  • Nieprawidłowe połączenia naczyniowe w ciąży wielopłodowej

 

Czynniki drugorzędowe ryzyka rozwoju IUGR u płodu

 

  • Wiek matki 35-40 lat
  • BMI <20 lub >25
  • Palenie papierosów 1-10 papierosów
  • Ojciec dziecka urodzony jako SGA
  • Stan przedrzucawkowy w wywiadzie
  • Odstęp między ciążami <6 miesięcy lub powyżej 30 miesięcy

 

Klasyfikacja IUGR w zależności od czasu powstania - granica rozpoznawania to 32 tydzień ciąży

 

1. Wczesny IUGR 

  • czas rozpoznania - II trymestr ciąży, przed 32 tygodniem ciąży
  • częstość - 30 % ciąż, 70-80% płodów z IUGR
  • niewydolność łożyska - ciężka
  • przepływ w tętnicy pępowinowej - nieprawidłowy
  • nidotlenienie - obecne ++ ale wyższa tolerancja i lepsza adaptacja płodu na niedotlenienie
  • ryzyko śmierci wewnątrzmacicznej - wysokie przed osiągnięciem dojrzałości płodu
  • obserwuje się zmniejszenie się wszystkich wymiarów płodu.

2. Późny IUGR

  • czas rozpoznania - III trymestr ciąży, po 32 tygodniem ciąży
  • częstość - 1-2 % ciąż, 20-30% płodów z IUGR
  • niewydolność łożyska - łagodna
  • przepływ w tętnicy pępowinowej - zazwyczaj prawidłowy
  • nidotlenienie - jeśli obecne to +/- ale niska tolerancja dojrzałego płodu na niedotlenienie,  gorsza adaptacja płodu na niedotlenienie, centralizacja krążenia
  • ryzyko śmierci wewnątrzmacicznej - rokowanie lepsze niż we wczesnym IUGR ale wysokie ryzyko zgonu w okresie porodu
  • obseruje się hypotrofie asymetryzną - niedobóra masy ciała przy prawidłowej długości i obwodzie głowy. 

 

Powikłania pourodzeniowe IUGR

 

 

Powikłania wczesne hipotrofii 

  •  drżenia mięśniowe,
  • drgawki spowodowane niedoborem glukozy, wapnia,
  • apatia lub nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne,
  • zaburzenia oddychania,
  • zaburzenia termoregulacji związane z niedoborem tkanki tłuszczowej
  • objawy przewlekłego niedotlenienia
  • zmniejszenie stężenia płytek krwi,
  • zwiększenie stężenia hematokrytu na skutek wzrostu stężenia erytropoetyny
  • wyższy odsetek  umieralności okołoporodowej, 
  • nie ma natomiast zwiększenia zagrożenia porodem przedwczesnym,
  • wzrost częstości występowania niedotlenienia wewnątrzmacicznego
  •  

Powikłania późne

  • niedobór masy ciała i niski wzrost ostateczny,
  • zaburzenia odporności (skłonność do infekcji),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia metabolizmu cholesterolu (wzrost stężenia cholesterolu frakcji LDL),
  • cukrzyca typu II,
  • zaburzenia neuropsychiatryczne,
  • elementy zespołu metabolicznego: otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej, zaburzona tolerancja glukozy, zaburzenia hemostazy ze wzrostem stężenia fibrynogenu produktów degradacji fibryny oraz dna moczanowa
  • zwiększone ryzyko późnych powikłań neurologicznych.

 

Jednym z najważniejszych niekorzystnych następstw hipotrofii wewnątrzmacicznej będącej efektem przewlekłej niewydolności łożyska (CPI, chronic placental insufficiency) może być również obniżenie objętości istoty białej w ośrodkowym układzie nerwowym z ograniczeniem rozwoju i mielinizacji oligodendrocytów w okresie prenatalnym.

 

Przyczyny wcześniactwa

 

Wczesne powikłania wcześniactwa

  • Zaburzenia oddychania (ZZO / RDS)
  • Przetrwały przewód tętniczy (PDA) i hipotensja
  • Retinopatia wcześniaków (ROP)
  • Dysplazja oskrzelowo-płucna (BPD)
  • Martwicze zapalenie jelit (NEC)
  • patologie OUN

 

 

Źródło

Hubert Huras, Małgorzata Radoń-Pokracka: Wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrastania płodu — schemat diagnostyczny i postępowanie Intrauterine growth restriction — diagnosis and treatment. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016 tom 1, nr 3, strony 107–114

 

Urodzeniowa masa ciała

23 stycznia 2021